ÖRÜMCEKLER

Latince örümcek anlamına gelen arakne kelimesinin kökeni, Ovid'in Metamorfozlar adlı eserindeanlattığı mitolojik bir hikayedir. Buna göre, bilgelik tanrıçası Atene, çok güzel örgüler ören köylü kızı Arakne'yi kıskanır; onu bir örgü örme yarışmasına davet eder. Yarışma yapılır. Atene, güzel örgüsünde, olimpiyatlarda intikam tanrıçası Nmesis'in, tanrılara meydan okuyan ölümleri taşımasını tasvir etmiştir. Lakin, Arakne'nin örgüsü daha güzel olmuştur. Arekne örgüsünde ölümlere adaletsiz ve haksız davranışlarda bulunan tanrıları tasvir etmiştir. Yenilgiyi hazmedemeyen Atene, Arekne'nin örgüsünü yırtar ve Arekne'nin başına örgüde kullandığı mekikle vurur. Üzüntüyle oradan kaçan Arekne, bir ağacın dalına kendisini asar. Bunu gören Atene, Arekne'yi bir örümceğe çevirir; böylece tanrılara meydan okuyan Arekna hem cezalandırılmış olur, hem de örgü örmeye devam eder.
Bu ilginç hikayeden sonra örümceklerin genel özelliklerini açıklayalım.
Örümcekler böcek değildir. İkisinin en önemli farkı, böceklerin altı bacağı varken örümceklerin sekiz bacağı olmasıdır. Ayrıca böceklerin vücudu üç bölütlü, örümceklerinki ise iki bölütlüdür. Son olarak genelde böceklerin binlerce minik gözden oluşan bileşik gözleri vardır, örümceklerin ise genelde tane basit gözü vardır.
Örümceklere duyulan aşırı tiksinti ve korkuya araknofobi denir. Aksine çoğu zararsızdır ve birçok zararlı böcekleri avlayarak tabiatı temizleyen bir yaratıktır.
Antaktika dışında bütün kıtalarda, çok çeşitli iklim şartlarında ve çöllerde yaşayabilirler. Birçok örümcek türü, özellikle sonbaharın ılık günlerinde, ürettikleri iplikçikleri paraşüt gibi kullanarak, rüzgar yardımıyla kıtalardan çok uzak okyanus adalarına kadar yayılabilirler. 4500 metre yükseklikte bu şekilde uçmakta olan örümcekler görülmüş, en yakın karaya 1500 kilometre uzaklıktaki bir gemide bu tip örümcekler bulunmuştur.
Örümcekler farklı kalitede ipekler üreten fabrikalar gibidirler. Karın bölgelerinin alt kısmında meme şeklindeki konik çıkıntılardan salgılanan ipeğimsi maddeyi çok çeşitli amaçlar için kullanırlar. Çoğu örümcekte salgısı ve yapısı farklı en az iki çeşit ipek bezi vardır. Bu bezlerin ürettiği ipliği kimyasal özelliklerine göre farklı işlerde kullanırlar. Her ipliğin esnekliği, dayanıklılığı, kalınlığı ve yapışkanlığı farklı olduğundan, hangi iplik hangi işe daha uygunsa orada kullanılır. Bazı ipleri av yakalamak için tuzak ağları kurmada, bazı ipleri yuvalarının içini döşemede, bazı ipleri de yumurta ve sperm topaklarını korumak için kullanırlar.
Milimetrenin binde birinden daha ince olan bu iplik aynı kalınlıktaki çelik telden daha sağlamdır. Bu iplik kendi uzunluğunun dört katı kadar esneyebilir. Ayrıca çokta hafiftir; dünyanın çevresine sarılacak bu ipliğin ağırlığı sadece 320gr'dır.
Örümceğin ipliği ve kurduğu yuva kendisi için çok uygundur. Fakat aynı yuva avları için bir tuzaktır. Örümceğin ağı büyüklüğüne göre çok geniş bir sahayı işgal eder ama bu görüntü aldatıcıdır. Asıl yuvası ortada küçük bir yerdir. Gerisi ise avlar için tuzaktır.
 

Örümcek İpliğinin Yapısı
Sentetik ve tabii liflerden daha güçlü olan örümcek ipeğinin üretimi, sentetik iplik üreten fabrikalardakine kısmen benziyor. İpek yapımında kullanılan keratin isimli protein; tırnak ve saçlarımızda, kuşların tüylerinde, memelilerin boynuzlarında, yılanların pullarında bulunan çok yaygın bir proteindir.
İçinde birçok protein bulunan sıvı ipek maddesi, iplik haline gelmeden önce fışkırtılmak üzere bez kanalında ilerlerken, bu kanalın duvarını teşkil eden hücreler tarafından çok hızlı bir şekilde suyu çekilir; diğer kanaldaki hücrelerde hidrojen atomlarıyla bu suyu aside dönüştürürler. Yoğunlaşmış proteinler asit havuzuna girince, köprülerle birbirine bağlanarak iplik haline dönüşür. Bu sürecin alt birimlerinde, farklı iplik çeşitlerine göre farklı keselerde, farklı yollara sokularak daha değişik iplikler meydana getirilir.
Farklı kimyevi maddeler, farklı oranlarda ihtiyaca göre karıştırılarak çok farklı çeşitte ip üretilmesine olanak sağlar. Böylece avlanmada kullanılan iplikler yapışkan, avlanma sonunda avla yuvaya dönerken örümceğin üzerinde yürüdüğü ipler daha sağlam ve esnektir. Ayrıca avın sarıldığı ipler şerit şeklinde ve hareket ettikçe sertleşen özellikte, yumurta keselerini koruyan ipler mikroplara karşı antibiyotikli, asansör olarak kullandığı ipler kaygan, yuvanın ilk kuruluşundaki temel ipler ayrı kalınlıkta, aralarındaki atkılar ise daha incedir. Bütün bu iplikleri örümcek, ayaklarının estetik hareketleriyle yönlendirir ve yerli yerine yapıştırır. Bazı iplikleri örümcek ayağındaki tarakla tarayarak düzeltir. İpliklerin gerilime maruz kaldığında üzerinde çatlaklar oluşmaması için her tarafı sıvı bir malzeme ile kaplanır.
Estetik cerrahları bazı örümcek türlerine ait ipliği, hassas tendon ve eklem ameliyatlarında kullanmaya başlamışlardır.
Örümcekler ağlarını kurmada iplerini yapıştırdığı noktaları aralarındaki açıları, dengeli ve gerginliğin hesaplarını da yapar.
Örümcekler genelde böceklerle beslenirler. Aklımıza gelmeyecek taktiklerle birçok böceği yiyerek, ekolojik dengede önemli görevleri vardır. Böylece böceklerle baş etmemize yardımcı olurlar. Aksi halde böceklerin çokluğu ve mahsüllere verdiği zarar karşısında pes ederdik. Bunun yanında balık, hatta kuş ile beslenen örümcek türleride vardır.
 

ÖRÜMCEK TÜRLERİ
Aşağı yukarı otuz beş bin örümcek türü vardır. Bunların 500 kadarı insanlar için tehlikeli sayılabilir. Bir çoğunun zehirli bezleri bulunduğu halde çoğunun ısırığı sadece kaşındırır. En zehirli tür olan Karadul insan için nadiren öldürücüdür. Ortası huni şeklinde gerilmiş büyük ağlar ören bu tür, 250-750 kadar yumurtayı bir arada ipek kılıfla sararak saklar. Dişiler 3cm, erkekler ise dişilerin ancak 1/4'i kadardır; dişiler, erkeğini, spermleri aldıktan sonra kaçmasına fırsat vermeden yer.
 

Tarantula (Lycosa tarentula): Kurt örümcekleri ailesinden 2,5 cm kadar boyu olan ve Avrupa'da yaşayan tarantula, çoğu örümceğin aksine ağ örmez. Ağlarını koşarak yakalar. Bunun da zehiri üçlüdür. Fakat öldürücü değildir.
Güney Amerika'da yaşayan tarantula ise farklı bir familyadan olup Theraphosa cinsine aittir. Bu türün gövde büyüklüğü 9-10 cm, bacak arasındaki mesafe ise ortalama 25-30 cm'dir. İri yapılı ve tüylü olan bu tip, geceleri faaldir. Bazısı toprakta açtıkları oyukta, kimisi de ağaçlarda yuva yaparak yaşarlar. Bunlar; küçük kurbağaları, kertenkeleleri ve kuşları da yiyebilir.
 

Bolas Örümceği (Cladomelea langipes): Müthiş bir kement hazırlama ve atma tekniğine sahiptir. Görme duyusu çok zayıf olmasına rağmen, uçan bir güvenin titreşimlerini hisseden bu tür avlarını cezbetmek için kokular salgılayarak onların yaklaşmasını sağlar ve ani bir hareketle avını yakalar; ısırarak felç ettiği avını özel bir ipek ile sarar. Bu ipeğin özelliği, sarılan avı taze tutmasıdır. Böylece tek öğünde tüketilmeyen yiyecek bozulmadan saklanır.
Çölde yaşayan bir türümüz, korkunç sıcaklıktan korunmak için toprağın içine bir tünel kazar ve kumları yapıştırmak için hususî bir salgı salgılar. Ayrıca ipek ipliklerle de tünelin içini iyice izole ederek, dışarının sıcaklığından korunur. Tünelin ağzına ipekten bir kapak yapar. Üzerine komutlar için üzerine kum ve çalı parçaları koyar. Gündüz sıcak olduğu için geceleri avlanır, ayaklarını tünelin kapağından çıkarır ev iplerini titreştirecek olan böcekleri bekler.
 

Aldatma Ustası Örümcek
Bazı örümcekler çiçeklerle aynı renk tonunda olmanın ötesinde aynı desene sahiptirler. Günboyu üzerinde durduğu dal çıkıntısına olan benzerliği sayesinde kedini kamufle eder.
Sanıldığının aksine birçok örümcek cinsi ağ kurmadan avlanır. Avını ağ görmeden yakalayan örümcek cinslerinden biri "misumenoides formosige" adlı örümcektir. Bu örümcekler, çiçeklerin içinde kendilerini kamufle ederek, çiçeğe konan arıları avlayarak beslenirler.
Misumenoides formosiges, sahip olduğu renk değiştirme özelliğini kullanarak çiçeğin sarı ve beyaz renklerine uyum gösterir. Ayaklarını da çiçeğin ortasına mükemmel bir şekilde gizler ve avını beklemeye başlar. Ancak örümceğin sahip olduğu renk ile üzerinde durduğu çiçek tıpatıp aynıdır. Örümceği çiçekten ayırt edebilmek için son derece dikkatli bir şekilde bakmak gerekmektedir.
Örümceğin pusuya yattığı çiçeğe konan arı bir süre sonra, çiçeğin içindeki nektarı emmek üzere harekete geçer. Ancak tam bu sırada, örümcek arıyı uzun bacaklarıyla yavaşça sarar, sonra ani bir hareketle arıyı kafasından sokar ve zehrini doğrudan arının beyninin içine enjekte eder ve daha sonra da avını yer. Örümcek, çiçeğin üzerinde o kadar ustaca kamufle olmuştur ki, bazen bir kelebek veya bir arı hiç farkında olmadan örümceğin üzerine bile konabilir.
 

Aldatmaca Uzmanı Portia Örümcekleri
Portia Fimriata örümceği diğer pek çok örümceğin aksine hem ağ kurarak, hem de kendi ağından uzağa giderek avlanır. Portia'nın başka bir özelliği de böcekler yerine kendi türdeşlerini yiyecek olarak tercih etmesidir. Bu nedenle Portia'nın ağ sahası genellikle diğer örümceklerin ağlarıdır. Bunu yaparken son derece ilginç bir taktik izler.
Genelde rüzgar eserken ya da bir böcek ağdan kurtulmaya çalışırken Portia ağın üzerine yerleşir. Çünkü bu sırada oluşan titreşimler sayesinde kendini farkettirmeden ağa gizlice yerleşebilir. Görünüşte rüzgarda ağa takılmış bir bitki parçasını andırır. Avı gördüğünde telaş içinde atlayan diğer örümceklerin aksine Portia son derece yavaş bir yürüyüşe sahiptir. Ağa yerleştikten so5ndra tuzağa düşen bir böcek gibi bacaklarını yavaşça sallayıp ağa takılmış böcek taklidi yapar. Bu titreşime aldanan ağ sahibi yaklaşırken, Portia ağın üstünde pusuda beklemektedir.
Portia örümcekleri kendi türdeşlerinin de taklidini yaparak onları kandırırlar. Örneğin kıvrık bir yaprağın içinde yaşayan Portia, Euryattus örümceğinin çiftleşme hareketini taklit ederler. Kıvrık bir yaprağın üstüne yerleşen Portia, Euryattus'un erkeği gibi davranmaya başlar. Bu kandırmacaya aldanan dişi örümcek yuvasının dışına çıkar.
 

Merdiven Ağ Kurarak Avlanmak
Örümcek ağları pek çok canlı için kesin bir ölümle sonuçlanan tuzaklarıdır. Ancak bu ölümcül tuzağı aşabilen canlılar da vardır: Örneğin normal bir örümcek ağı pervane böceğine karşı etkisiz kalır. Çünkü pervane böceğinin vücudunu kaplayan tozlar ağın, yapışkan kısmını etkisiz hale getirir. Böcek de bu özelliği sayesinde ağdan kolaylıkla kurtulur.
Ancak pervane böcekleri de normal ağlardan farklı bir yapıya sahip olan bazı ağlara karşı çaresizdirler. Tropik bölgelerde yaşayan "scoloderus" adlı örümceğin ağı diğerlerinden farklı olarak sinek kağıdına benzeyen bir yapıdadır. Bu sayede scoloderus pervane böceğini rahatlıkla yakalar. Scoloderus türü örümcekler bir metre uzunluğunda, 15-20 cm, genişliğinde, merdiven biçiminde ağlar kurarlar. Pervane böcekleri yakalandıkları bu uzun ağlardan aşağı düşerler. Bu uzun süren düşüş sırasında yapışkan ağa takılmalarını engelleyen pulların hemen hemen hepsini kaybederek sonunda scoloderusun tuzağına yakalanırlar.
Görüldüğü gibi bu örümcek türü de diğerlerinden çok farklı bir avlanma şekline sahiptir. Bu türün avlanmasında dikkat çeken de örümceğin yaptığı avın avlayacağı böceği yakalayabileceği özelliklerde olmasıdır. Diğerlerinden farklı bir ağ yapısına sahip olan bu örümcek türü de Allah'ın yaratma sanatının sınırsızlığını gösteren delilerden biridir.
Örümcek bir dala veya yaprağa bağladığı ipe tutunarak kendini boşluğa bırakır. Ve pusuda beklemeye başar.
Altından geçecek bir av için kurtuluş yoktur. Örümcek bir anda atılır ve ağını avın üzerine dolayı verir.
 

Ağ Atan Örümcek: Dinopis
Canavar yüzlü örümcek veya bilimsel adıyla "dinopis"in çok farklı ve şaşırtıcı bir avlanma yeteneği vardır. Bu örümcek sabit bir ağ kurup avını beklemek yerine, küçük fakat son derece üstün özelliklere sahip bir ağ örer ve bu ağı avının üzerine atar. Ardından avını bu ağ ile iyice sarar. Yakalanan böceği yapabileceği bir şey yoktur. Ağ o kadar mükemmel bir tuzaktık ki böcek çırpındıkça ağa daha çok dolanır. Daha sonra örümcek besinini muhafaza edebilmek için avının üzerine yeni ipliklerle kapatarak onu bir anlamda "paketler."
Görüldüğü gibi örümceğin avını yakalaması bir plan dahilinde gerçekleşmektedir. Bu avlanma şekline uygun ağı tasarlamak (büyüklük, şekil, dayanıklılık vs.), ortaya çıkan tasarımı üretime geçirebilmek, daha sonra gerekli olacak özellikleri tasarlamak örneğin ağın avı saracak özelliklere sahip olmasını sağlamak gibi işlemler elbette ki zeka gerektiren işlemlerdir. Bunun yanı sıra örümceğin yaptığı ağın yapısal özellikleri incelendiğinde de son derece kusursuz bir yapı ile karşılaşılacaktır.

Örümceklerin Balık Avlama Teknikleri
Bazı örümcekler en akla gelmedik ortamlarda bile avlanabilirler. Örneğin "Dolmedes" adıyla bilinen su örümceği için av sahası su yüzeyidir. Bu örümceğe daha çok bataklıklarda ya da su hendeklerinin sığ yerlerinde rastlanır.
Gözleri pek keskin olmayan su örümceği, zamanının büyük bir bölümünü su kenarında ipek iplikler üretip çevreye yaymakla geçirir. Bu iplikler iki işe birden yarar; hem diğer örümceklere karşı kendi avlanma sınırlarını belirten bir tür uyarı, hem de beklenmedik bir tehlike karşısında örümceğin hemen kullanabileceği bir kaçış yoludur.
Avlanırken örümceğin en çok uyguladığı yöntem, dört bacağını suya sokup, diğer dört bacağıyla da kuru toprağa tutunmaktır. Bunu yaparken batmadan suyun üzerinde kalmak için çok bilinçli bir yöntem uygular. Örümcek, suya sokacağı bacakların dişlerinin arasından geçirerek su geçirmek bir sıvıyla kaplar. Daha sonra örümcek avlanmak için su kenarına yaklaşır. Bütün vücudunu dikkatle aşağı doğru iterek suyun yüzüne kendini bırakır. Su yüzeyini dalgalandırmadan dişlerini ve dokungaçlarını suya batırır. Gözleri ile çevreyi, bacakları ile sudaki titreşimleri izleyerek bir canlının yaklaşmasını bekler. Örümceğin doyabilmesi için avının en az resinde görülen Golyan balığının boyutunda olması gerekir. Örümcel Golyan balığını avlarken balık, dişlerinin 1,5 cm av yakınında gelene kadar suda hiç hareket etmeden bekler. Daha sonra birden vücudu ile suya girer ve balığı bacakları ile yakalayarak zehirli dişlerine doğru çeker. Bundan sora, kendisinden çok ağır olan balığın kendisini suyun içine sürüklememesi için hemen arka üstü döner. Zehir kısa sürede etkisini gösterir. Bu zehir avı öldürmekle kalmayıp, aynı zamanda da kurbanın vücut dokularını eriterek kolayca hazmedilebilir bir çorba haline dönüştürür. Avı öldüğünde, örümcek onu kıyıya çeker ve beslenir.
 

Püskürtücü Örümcek
"Scytodes" adı verilen örümcek cinsi, kurbanlarını, üzerlerine zehir ve yapışkan karışımı bir sıvı püskürterek öldürür. Bu sıvılar, örümceğin gözlerinin arkasında bulunan iki bez içerisinde ayrı ayrı üretilir ve birlikte püskürtülürler. Scytodes yakaladığı avını bacak kaslarıyla sıkı sıkı sarar. Bu sırada yapışkanlı zehiri dişlerinin arasından avının üzerine, havada zigzaglar oluşturacak şekilde püskürtür. Bu sayede kurbanını bir dal veya yaprağa yapıştırarak sabitledikten sona avını astığı yerde yer.
 

Çan Örümceklerinin Dalma Tekniği
Asya ve Avrupa'nın ılık bölgelerinde yaşayan su örümcekleri, hayatlarının büyük bir kısmını su altında geçirirler. Çünkü bu örümcekler yuvalarını suyun içine yaparlar.
Yuvanın inşası için örümcek ilk olarak su bitkilerinin saplarının veya yapraklarının arasına ağlarla bir platform yapar. Bu platformu, ipek iplikçilerle etraftaki bitki saplarına tutturur. Bu iplikçiler, örümceğe hem evinin yolunu gösteren bir işaret, hem platformu sabitleyen bir bağ, hem de avın yaklaştığını bildiren bir radar görevi görür.
Platform oluşturulduktan sonra örümcek, platformun altına ayaklarını ve gövdesini kullanarak hava kabarcıkları taşır. Böylece ağ yukarıya doğru şişer ve hava ilave edildikçe bir çan biçimini alır. İşte bu çan, örümceğin içinde barınacağı yuvasıdır.
Örümcek gündüzleri yuvasının içinde bekler. Yakınından herhangi küçük bir hayvan, özellikle bir böcek ya da larva geçtiğinde, dışarı fırlayarak onu yakalar ve yemek için yuvasına götürür. Suyun yüzeyine düşen bir böcek, titreşimlere neden olur. Bu titreşimleri alan örümcek yukarı çıkar ve böceği kaptıktan sora suyun altına taşır. Örümcek su yüzeyini adeta bir ağ gibi kullanmaktadır. Suya düşen böcek, ağa takılan diğer kurbanlardan farksızdır.
Kış yaklaştığında ise örümcek donmamak için kendisini koruyacak önlemler almak zorundadır. Bu nedenle kışın yaklaşmasıyla birlikte su örümceği, gölcükte daha aşağılara iner. Bu sefer de bir kış çanı örerek içini havayla doldurur. Bazı örümceklerse dipte duran boş bir su salyangozu kabuğuna yerleşir. Çanın içinde hiç kıpırdamaz ve kış boyunca hemen hemen hiç enerji harcamazlar. Bunun nedeni fazla enerji kaybetmemek ve oksijen ihtiyacını ortadan kaldırmaktır. Bu önlem sayesinde yuvaya taşınan hava kabarcığı örümceğe kışı geçireceği 4-5 ay boyunca yeter.
 

Pasilobus'un Tuzağı
Yeni Gine'ye özgü bir tür olan "Pasilobus", çok usta bir tuzak hazırlayıcısıdır. Kurduğu ağ çok yapışkan ipliklerden oluşmuştur. Ağ bir bütün olarak iki ucundan sabit noktalara tutturulmuştur. Uçlardan birindeki düğüm çok sıkıdır ama öbür uçtaki düğüm oldukça gevşek bırakılmıştır. Bu bir hata değildir, örümceğin dalgınlığından da kaynaklanmamaktadır. Bunun bir avlanma taktiği olduğu ağa doğru bir canlı yaklaştığında anlaşılmaktadır. Örneğin ağa bir pervane çarptığında gevşek ilmek serbestçe çözülür. Bu durumda sağlam düğüm kopmadığı için böcek bir bohça gibi havada asılı kalır. Daha sonra örümcek kurbanının yanına gider ve hemen yapışkan bir madde ile baştan son sıvar. Bu taktik sayesinde örümcek avını kıskıvrak yakalamış olur.
 

Tekerlek Gibi Örümcekler
Güneybatı Afrika'da Namibia çölünde yaşayan bazı örümcek türleri, tehlikeyle karşılaştıkları anda bacaklarını gövdelerine doğru çekerek vücutlarını adeta bir tekerlek haline getirirler. Tekerlek şeklini almış olan gövdeleriyle seri takalar atarak süratle yuvarlanan örümcekler böylelikle tehlikeden süratle uzaklaşırlar.
Yuvasını özellikle kum tepelerinin üst tarafına kuran bu örümcek, yağmacı yaban arısı yuvasını kazmaya başladığında (sol üst resim) dışarı fırlar, hız almak için birkaç adım atar ve beş eklemli bacaklarını kıvırıp (sağ üst resim) yokuş aşağı yuvarlanan bir tekerlek gibi yol alır.
Boyları 2.5-3 cm kadar olan bu örümcekler, saniyede 2 metre gibi oldukça büyük bir hıza erişebilirler. Bu hızın tam olarak anlaşılması için şöyle bir örnek verebiliriz. Örümceklerin tekerler şekline getirdikleri gövdelerinin devir sayısı, saatte 40 kilometre hızla giden bir arabanın tekerleklerinin dönüş sayısı kadardır.
Bazı örümcek türleri-özellikle altın tekerlekli örümcek olarak adlandırılan örümcekler bu yöntemi düşmanlarından kaçmak için kullanır. Çoğu zaman düşman, yağmacı dişi yaban arılardır. Yuvasını özellikle kum tepelerinin üst tarafında kuran örümcek, yaban arısı yuvasını kazmaya başlayınca dışarı fırlar. Önce hız kazanmak amacıyla birkaç adım atar, sonra beş eklemli bacaklarını kıvırarak yokuş aşağı yuvarlanan bir tekerlek gibi hızla yol alarak kaçar. Örümcek yuvasını kum tepesinin aşağısına kuracak olsa kaçış için gerekli hıza ulaşamayacak ve yakalanacaktır. Bu nedenle örümcek yuva yapımı için hep tepelerin üst kısmını tercih etmektedir. Örümceğinin daha düşmanıyla hiç karşılaşmadan yuvasını tepeye kurmak gibi bir önlem alması son derece bilinçli bir davranıştır. Kuşkusuz ona bunu ilham eden Allah'tır. Allah benzersiz yaratan, her türlü yaratmayı bilendir.
Örümceklerin çoğu yalnız yaşayan hayvanlardır. Ancak azda olsa, bazı türler yan yana yuva yapar ve birlikte avlanır. Bu avlanma teknikleri bahsettiğimiz gibi çok çeşitlidir.
Bütün eklembacaklılarda olduğu gibi örümceklerde büyümek için deri değiştirmek zorundadır. Kitinden yapılmış dış iskelet sertleşince büyüme engellenir. Bu sebeple zaman zaman bundan çıkar ve yeni derileri yumuşak iken hızlı bir şekilde büyürler. Bu arada kopmuş olan bacaklarda yenilenir.
 

Bazı İlginç Olaylar
* 1936 yılında Londra'da Lambeth köprüsünde bir trafik polisi, irice bir örümceğin karşıdan karşıya geçebilmesi için kalabalık bir trafiği durdurmuş ve geçenlerce alkışlanmıştır.
* 16.yy'da Avrupa'da, ateşi düşürmek ya da önlemek için, örümcekler bir ceviz kabuğuna yada küçük bir pakete konulup boyna asılırmış.
* Bazı örümcekler, Kambaçya, Loos gibi yerlerde sokaklarda ızgara olarak satılıyormuş. Güney Amerika, Güney Afrika,
Avustralya gibi yerlerde ise yerliler kimi örümcekleri toplayıp yemiş.
* Everest Tepesinde, 7000 metre yükseklikte yaşayan örümcekler vardır.
* Filipinler'e örümcek dövüştürme yaygın bir etkinliktir, rakibini ağıyla kaplayıp etkisiz hale getiren örümcek dövüşü kazanır.
* Çeşitli yerlerde, nefila denen örümceğin çok sağlam ve büyükçe olan ağı yerliler tarafından balık ağı olarak kullanılırmış.
* Örümcekler renk körüdürler.
Örümceklerin dinimizde ayrı bir yeri vardır.
Hz. Peygamberi düşmanlardan korumak için, Hz. Peygamberin gizlendiği mağaranın önüne örümcekler çok kısa zamanda bir ağ örmüşler ve düşmanları bu ağ ile durdurmuşlardır.
Ayrıca kuranda Ankebut suresi adını örümcekten almaktadır. Arapça ankebut örümcek anlamına gelmektedir. Bu sürenin bir ayetinde, Allah'tan başka yardımcı edinenler, sağlam olmayan, kolaylıkla bozulabilen bir yuva yapan örümceğe benzetilir.
 

ALET KULLANMA
 

Dengeleyici kullanan örümcek
Alet kullanma şimdiye kadar iki örümcek türünde tespit edilebilmiştir. Bunlardan birtanesi Uroc durandi'dir. O,kaya ve taşların oyuklarına bildiğimiz örümcek ağı yerine yuvarlak çadır şeklinde bir yapı inşa eder. Bu yapının büyüklüğü, yapan bireyin yaşı ve büyüklüğü ile doğru orantılıdır. Her çadırın 4 ile 6 giriş çıkışı vardır. Her kapı girişinde çadırı yere bağlayan iki tane sinyal iplikçiği bulunur.
Eğer bir böcek bu ağa dokunacak olursa, çadırın taban kısmında pusu kuran örümceğe titreşim uyarıları anında ulaşır. O, çadırın ortasına açılan sinyal ipliğine dokunulmasıyla hemen fırlayarak çıkar, avını çok hızlı bir şekilde bağlar ve paket haline getirerek geriye döner. Ama bazen bu avlar, çekirge ve mayıs böceği gibi, girişten geçemeyecek kadar büyük olabilir. Bu durumda Uracto durandi, avıyla rahatlıkla geri dönemeyeceği için sindirilmemiş avı ve taşı denge unsuru olarak kullanır.
Araç kullanan ikinci örümcek türü de, bahçe örümceğidir. Onlar yuvalarını sağlamlaştırmak için şakül kullanırlar. Normal olarak örümcek ağlarında dışarıdan çevrelenen iplikçik, 4 ile 6 tutunma noktasında sağlam hale getirilir ve böceğin uçuşu için dikey olarak asılır. 10 tane örülmüş ağ, açıkçası yeterli derecede sık örülmüş değildir. Onlar ağlarını, dışarıdan çevreleyen iplikçiğin alt ortasından kısa saplı bir ipliğe bağlı ağırlıkla gergin hale getirirler. Bu ağırlık havada sallanarak ağı sağlam hale getiren bir taş parçası, bir ağaç parçası ya da bir salyangoz kabuğu olabilir. Araştırmacı, Roussy, bu örümcekleri kızdırmak için asılı durumda bulunan ağırlığı hafifçe yukarıya kaldırdığında ve tekrar serbest sallanmasını engellediğinde, yuvasında beklemekte olan örümceğin geldiğini ve şakülü kontrol ettiğini, daha sonra da, ağırlığın tekrar havada serbest olarak sallanması için örümceğin ipliğini kısalttığını izledi.
Roussy, bu araştırmaya şu şekilde açıklık getirdi: Örümceklerin bu davranışının tesadüfi olmadığını, bilakis bu ağırlığın örümcek tarafından yuvanın sağlamlığı için amaçlı olarak yapıldığını gözlemledi. Araç kullanmanın bu şekilde bütün bahçe örümceklerinde görülmemesi, bunların içgüdüsel olmadığını yani genetik olarak tespit edilmiş davranış şekli olmadığını göstermez. Birçok türün lokal popülasyonları genetik olarak birbirinden farklı olabilir. Uzun zaman içerisinde bu ayrılmayı meydana getiren farklar eğer popülasyonlar arasında üreme gerçekleşmezse, tür ayrılmalarına neden olabilecek ve ayrı türler şeklinde dönüşeceklerdir.

LİTERATÜR:
" KARAKUŞ Köksal (2003)
www.aklaziyan.com/gk/orumcek.html-7k
" YAHYA Harun (2003)
www.hayvanlaralemi.net/yazilar/orumcek1-3.php-41k
" Prof. Dr. SARSILMAZ Arif (Şubat 2003)
Sızıntı Dergisi "Örümcek Ağından"
www.asasilmaz@sizinti.com.tr
" ERTEN Sinan (Mayıs 1996)
Bilim ve Teknik Dergisi "Hayvanlarda Alet Kullanma"

[Anasayfaya Dönüş]