İstatistik
İstatistiğin birden fazla tanımı yapılabilir. Önce bu tanımlar verilecek sonra bunlar üzerinde öznel (sübjektif) yorumlar yapılacaktır. Kaynak belirtilmemiş tanımlar sayfayı hazırlayanın öznel yorumlarını barındırmaktadır. Dolayısıyla tartışmaya açıktırlar. Eleştirilerinizi ve eklemelerinizi aşağıdaki formla iletebilir, ziyaretçi defterine yazabilir ya da e-posta adresine gönderebilirsiniz. Eğer aşağıdaki konular hakkında daha etkileşimli fikir paylaşımlarında bulunmak istiyorsanız “Hustat İstatistik” konulu yazışma listesine üye olabilirsiniz.
- Bir okula devam eden öğrencilerin boy uzunlukları, ağırlıkları benzeri belirli amaçlarla toplanan sayısal bilgilere veri denir. Bu verileri işleme (tasnif etme,çözümleme ve yorumlama) işiyle uğraşan bilime “istatistik” denir. Bu işleme tekniklerinin kullanımına göre istatistik betimsel (descriptive) ve çıkarsamalı - vardamalı (inferential) olarak ikiye ayrılır. [1]
- Bilinmeyen parametreye bağlı olmayan bir ya da daha çok rastlantı değişkeninin fonksiyonudur. [2]
(ortalama, standart sapma vs..) - Anakütle (kitle, evren, population) parametrelerine bağlı olmadan örneklerdeki (örneklem) birimlerden elde edilen sayısal değerlere istatistik denir. [3]
- Pratiki bir tanım : İstatistik istatistikçilerin yaptığıdır. Bu tanım Türkiye’de istatistiğin niye bu halde olduğunu açıklar nitelikte gözükmektedir. Eğer istatistikçi boşta geziyorsa, alanında kariyer edinmekten kaçınıyorsa, istatistik nedir - ne işe yarar soruları karşısında dona kalıyorsa istatistiğin ve de istatistikçinin geleceği karanlıklarla dolu… Tanımı Türkiye için genişletirsek istatistik ;istatistikçinin yer aldığı faaliyetler, yaptığı çalışmalardır diyebiliriz. İstatistikçinin yer alabileceği faaliyetler saymakla bitmemekte fakat, Türkiye’de istatistikçinin gerçek bir istatistikçi olarak dahil edildiği ya da katıldığı faaliyetler bir elin parmakları kadar.. Bu da Türkiye’de istatistiğin hak ettiğinden ne derece küçük bir hacme sahip olduğu anlamına geliyor..
- İstatistik aşağıdaki alt başlıkların ve aralarındaki ilişkilerin oluşturduğu bilgi üretme sürecidir.
- Sayısal verilerdeki gerçeği ortaya çıkarma,
- Belirsizlikle uğraşma,
- Örnekleme
- İlişkileri çözümleme,
- Öngörü yapma,
- Belirsiz bir ortamda karar alma.
- İstatistik kendi içinde olasılıksal (stokastik) özellikler barındıran sistemlerdeki yapıyı, işleyişi, dünü, bugünü, yarını olasılıksal ve deterministik olarak modellemede (benzetim, simülasyon) kullanılan yöntemler topluluğudur. Olasılıksal özellik (rastlantı değişkeni) barındırmayan sistemler var mıdır sorusu tartışmaya açıktır.
- “İstatistikçi bir anketördür” denilirse, istatistik anketörün yaptığı iş olarak karşımıza çıkar. Anketörün kullanabileceği azami istatistiksel yöntem sayısı düşünülürse bu tanımın çok dar olduğu ortaya çıkar. Burada bu tanım “hangi bölümde okuyorsun ?” sorusuna istatistik cevabı veren öğrencilere ;
- anketörüm desene şuna yanıtına veren bilgisiz kişilere hitaben verilmiştir. Ama unutmamak gerekir ki istatistiğin bu şekilde algılanmasında istatistikçilerinde suçu vardır. İstatistikçi ile anketörlük arasındaki fark nedir sorusuna cevap yazmak için aşağıdaki formu doldurmanız yeterli olacaktır. - İstatistikçi sayı sayma konusunda uzman kişidir. Nüfus sayımlarında, depoya giren çıkan malları sayan, eksiklikleri belirleyen canlı bir numaratördür. Bir kısım DIE’nin sadece sayım ve enflasyon hesaplaması vb işleri yaptığını düşündüğü için “istatistik istatistikçinin dolayısıyla DIE’nin yaptığıdır” tanımı gereği istatistikçi bir nevi canlı hesap makinesi ve numaratördür diye düşünmektedir. (sayaç)
- İstatistik kendi varlıkları dışında hiçbir nitelik taşımayan saf gerçeklerden karar verme sürecinde kullanılabilecek derecede geçerli, güvenilir, doğru, ilgili, tasarruflu, sonuca götürücü benzeri nitelikler taşıyan kaliteli bilgi elde etme sürecinde kullanılan her türlü teknik ve bu tekniklerin manalı sırada uygulanmasına yardımcı olan metodolojidir.
- İstatistik bilimsel yalan söyleme sanatıdır. Hani derler ya; istatistikleri bir yana bırakalım da gerçeklere bakalım diye.. İşte bu kişiler istatistiği yanlış kullanan, ne yaptığını bilmeyen, yanlış seçimlerde bulunan kişilerdir. (Bu zatlar içinde dikkate değer sayıda istatistikçi de vardır.) Kişi çarpık bir kitleyi betimlemek için ortalamayı kullanmıştır, zaman içinde çıkarımın gerçekle uyuşmadığını gördüğü zamanda suçu kendisinde değil de “bilimsel yalan sanatı” olarak gördüğü istatistik biliminde görmektedir.
- İstatistik iktisat biliminin bir alt dalıdır. Dolayısıyla istatistiğin konuları iktisatta yer alır ama, iktisat konuları istatistikte yer almaz. Bu sebeple sektörlerde istatistikçinin istihdam edileceği alanlara bir iktisatçı da istihdam edilse olur. Ayrıca iktisatçı hem daha fazlasını bilmektedir. Hangi alanda öğrenim görüyorsunuz sorusuna istatistik yanıtını veren öğrencilere “iktisat yani” karşılığını veren ve vizyon sahibi olmayan geçmişte kalmış insanlara siz olsanız nasıl yanıt verirdiniz?
- İstatistik matematik biliminin bir alt dalıdır. (kol) Yani istatistikçinin yaptığını matematikçi yapabilir, fakat tersi olamaz. Bu noktada, bu konudaki fikrinizi aşağıdaki formla iletebilir ya da Hacettepe Üniversitesi İstatistik Bölümü yazışma listesine gönderebilirsiniz.
- Belirsizlik altında en doğru kararı vermeyi sağlayan, geçmiş yardımıyla geleceği açıklayan teknikler kümesidir.
KAYNAKLAR:
[1] Arıcı, Hüsnü ; (1993), İstatistik Yöntemler ve Uygulamalar, Ankara, Meteksan A.Ş
[2] İnal, C., S. Günay ; (1993), Olasılık ve Matematiksel İstatistik, H.Ü. Fen Fakültesi basımevi, Ankara
[3] Kara, İmdat ; (1994), Olasılık, Bilim Teknik Yayınevi, İstanbul
