İNSAN GENOM PROJESİ

İnsanın genetik kimlik kartı olan DNA’nın tam bir haritasının oluşturulmasına yönelik ABD, Fransa, İngiltere, Japonya ve Çin’den uzmanların katıldığı geniş çaplı araştırmanın sonuçları, araştırmanın İngiltere ayağını gerçekleştiren Sanger adlı Genetik Araştırmalar Merkezi ve araştırmalara katkıda bulunan Wellcome Vakfı tarafından yapıldı.
Londra’da yapılan açıklamalar, 16 ayrı merkezde yürütülen araştırmaların, insan genlerinin yüzde 97’sinin çözüldüğüne ve bu genlerin yüzde 85’inin de doğru şekilde sıralandığına işaret ediyor. Bulguların kanser ve kalp hastalıkları başta olmak üzere çeşitli hastalıkların tedavisinde de çığır açacağına dikkat çeken uzmanlar, gelişmeleri insanlık tarihinin en önemli devrimlerinden biri olarak tanımlıyor.

 

“AYA GİTMEKTEN DAHA ÖNEMLİ”
Sanger’in araştırmalarına 210 milyon sterlin tutarında katkıda bulunan Wellcome Vakfı Başkanı Dr. Michael Dexter, “İnsanın gen haritasını çözmek, insanın aya ilk kez ayak basmasıyla karşılaştırılıyordu. Ama ben inanıyorum ki, bu aya gitmekten de önemli bir gelişmedir” dedi. Bulguların sadece aya ilk kez ayak basılması değil, tekerleğin icadından da önemli olduğuna işaret eden Dexter, “Çünkü bu, insanlık var oldukça önemini koruyacak ve kullanılabilecek bir bilgidir” diye konuştu.

GEN HARİTASINDAKİ ÖNEMLİ NOKTALAR

10 yıllık çalışmalar sonucunda ortaya çıkan bilgiler bize kim olduğumuzu gösteriyor:

insan vücudundaki 100 trilyon hücredeki DNA kodlarının her birinde 3 milyar karakter var... Eğer insan vücudundaki bütün DNA'lar ard arda eklense dünya-uzay arasındaki mesafe 600 kez katedilirdi... DNA içindeki bilgi 61 metre kalınlığında bir kitap olurdu... DNA'lardaki genlerin yüzde 97'sinin işlevi bilinmiyor... İnsanlar arasında, DNA sadece yüzde 0.2 farklılık gösteriyor... İnsan DNA'sı yüzde 98 oranında şempanzeninkilerle aynı...

Dr. Dexter, insanın gen haritasının çözülmesiyle insanlığın bir gecede bütün hastalıklara çare bulmasının beklenemeyeceğini, ancak pekçok hastalığın tedavisiyle ilgili gelişmelerin sırada olduğunu vurgularken, genlerin sıralanmasıyla ilgili bilgilerin bilimadamlarına hangi hastalıktan hangi genin hatasının sorumlu olduğunu öğrenme imkanı sunacağını hatırlattı. Dexter, böylece kanserden kalp hastalıklarına kadar geniş yelpazedeki pek çok hastalığın önlenmesinin mümkün olabileceğini anlattı.

ULUSLARARASI İŞBİRLİĞİ
İngiliz bilimadamlarının yaptıkları açıklamalar sırasında söz alan Sanger Genetik Araştırmalar Merkezi bilimadamlarından Dr. John Sulston ise, İngiliz bilim ekibinin genlerin üçte birinin sıralanmasını başardığını ve Amerikalı meslektaşlarıyla birlikte sonuca büyük katkı sağladıklarını anlattı. Sulston, en büyük başarının ise insanlık tarihinin en önemli adımlarından birinin uluslararası işbirliğiyle ortaya konulması olduğunu savundu.
İnsan geni hakkında bu kadar önemli bilgilere sahip olmanın kolay erişilemez bir kültürel etkisi bulunduğuna işaret eden Dr. Sulston, bukültürel etkinin yanında pratik faydalarının bile önemsiz kaldığına işaret etti. Sulston, bu önemli kültürel etkinin, insanlığın aslında genetik açıdan ne kadar birbirinin benzeri olduğunun kanıtlanması ve aynı zamanda da ne kadar küçük genetik farklılıkların insanlar arasındaki farkı oluşturduğunun anlaşılmasıyla ortaya çıktığını bildirdi.

SONUN BAŞLANGICI
Amerikan ve İngiliz bilimadamlarının yaptıkları araştırmalar, insanların genetik açıdan yüzde 99.8 oranında birbirlerine benzediklerini ve farklılıkları da geriye kalan binde 2 oranının belirlediğini ortaya koyuyor.
Bilimadamları, şu ana kadar sağlanan ilerlemelerin sadece “sonun başlangıcını” oluşturduğuna da dikkat çekerken, hedefin tamamlanması için çalışmaların süreceğine işaret ediyor.
Ayrıntılı çalışmalar en az iki yıl daha sürecek. Amaç, buluşu oluşturan bilgilerin arasındaki boşlukları daha sağlam şekilde doldurmak ve “altın” değerinde bir gen dizimini ortaya koymak.

HASTALIKLARA ÇÖZÜM
Gen Projesi sayesinde yapılacak ilaçlar, kimya ve ilaç sanayii uzmanlarına, Alzheimer’den astıma, kalp hastalıklarından vereme kadar her türlü hastalığı tedavi olanağı sağlayacak.
Bilim adamları, daha önceki açıklamalarında DNA haritasını çıkarmak üzere başlattıkları çalışmanın üçte ikisini tamamladıklarını açıklamışlardı.
Proje sayesinde tıp biliminin ciddi biçimde değişikliğe uğrayacağı, ayrıca Amerikan iş dünyasının bundan önemli kazanç sağlayacağı belirtiliyor. Proje, kanserden depresyona ve hatta yaşlılığa kadar tüm hastalıkların teşhis ve tedavisinde devrim yaratacak.
Projeye karşı çıkanlar ise, gelişmenin, kişi mahremiyetini tehlikeye atacağını ve istihdamdan sigortaya kadar günlük yaşamın her alanında “genetik ayırımcılığa” yol açacağını ileri sürüyor. Bilim adamları, DNA haritasında 3.2 milyar adet “kimyasal molekül” bulunduğunu ve bunların teker teker okunması gerektiğini belirtiyor.

“GEN HARİTASI KABUS GETİRECEK”
Genetik araştırmalara ahlaki açıdan eleştiriler yönelten gruplar ise, çalışmanın sonuçlarının, özellikle işyerlerindeki ayrımcılığı körükleyebileceğine dikkat çekiyor.
Ayrıca, dini çevreler de, genetik bilgilerin, insan yaratılmasında kullanılması halinde 21’inci yüzyılın bir kabusa dönüşebileceğini savunuyor.