Şampuanım Bir Tavşana İşkence Edip Sonra Da Onu Öldürdü !!!


Cruelty-free Nedir ?
Neden Cruelty-free ?
Beyaz Marka,Gri Marka ve Siyah Marka
Çin'in Dayatması
Beyaz mı,Gri mi,Siyah mı? Nasıl bileceğiz ?

Pek de iç açıcı bir başlığı olmayan ama ufak bir farkındalık yaratmaya çalıştığım bir web sayfasına bakıyorsun şu anda sevgili ziyaretçi.Bir yıl öncesine kadar benim de kesinlikle herhangi bir bilgimin olmadığı bir konuydu "hayvan deneyleri".Maalesef gerek ülkemizde gerekse dünyada çok fazla insanın haberinin olmadığı ya da önemsemediği bir şey.Çok da şaşırtıcı değil aslında.İnsan haklarının,kadın haklarının hatta çocuk haklarının bile kısmen gözetildiği bir dünyada,hayvanları ve onların haklarını düşünmek,akla gelen en son şey.Bu yazı sayesinde siz ziyaretçiler için,hayvanlar üzerinde deney yapmayla ve bunun kozmetikle ilgisi hakkında bir "uyanış" sağlayabilirim umarım.

  • Cruelty-free Nedir ?

    Bir şampuan alırken,"içerik okuma" bile yeni yeni kazanılan bir davranış tüketiciler arasında.Peki,ürünün arka tarafında yer alan değişik sembollere,rakamlara dikkat etmek ve bunların anlamlarının ne olduğunu öğrenmek kaçımızın aklına gelmiştir ? Peki o semboller içerisinde daha önce tatlı bir tavşana rastladınız mı ? O tavşan oraya niye kondu,acaba anlamı ne diye hiç araştırdınız mı ? Sembolik tavşanımız resimlerde görüldüğü üzere;pasaport fotoğrafı çektirir gibi kulaklarının tüm güzelliğini ortaya çıkarabileceği gibi,kırlarda hoplayıp zıplarken resmedilimiş de olabilir.Hatta resmin altında "cruelty-free" yazısını da görmeniz mümkün zaman zaman.İşte aldığınız şampuanın üzerinde,kozmetik veya renkli kozmetik ürünlerinde bu tür semboller görüyorsanız:Aldığınız ürünün markasının,ürünlerini üretirken ve pazarlarken hayvanlar üzerinde hiçbir şekilde deney/test yapmıyor ya da yaptırtmıyor oluşunun,üst markasının ya da tedarikçi firmalarının da bu durumla hiçbir bağlantısının olmayışının ve Çin'in hayvan deneyleriyle ilgili politikalarını reddedişinin medari iftiharıdır.Bu konu hakkında bilinçli olan tüketiciler için de marka değerinin,ahlakının ve etiğinin tavan yaptığı bir semboldür bu minik tavşan.İşte bu tavşan sembolünü ürünlerinin üzerinde taşıyan markalara da "cruelty-free" markalar diyoruz.

  • Neden Cruelty-free ?

    Cruelty-free ürünleri satın almak;kişinin vicdanı ile alakalı olsa da,dünya vatandaşları olarak herhangi bir kozmetik/renkli kozmetik ürünü alırken cruelty-free markalara yönelmemiz sosyal sorumluluk çerçevesinde oldukça duyarlı bir davranış olacaktır.İşin en ilginç tarafı ise o dev markaların hayvanlar üzerinde ürünlerini test etmesi,tek bir canlı hücrenin dahi zarar görmediği invitro testler(insan cildine yakın üretilen yapay dokularla yapılan testler) yapmasından çok daha maliyetli olmaktadır.Kaldı ki bir hayvanın üzerinde denenen kozmetik ürünün,insan cildine benzeyen dokuda denenmesinden çok daha yanıltıcı sonuçlar vermesi mümkündür.Buna rağmen iradeleri olmayan canlıların yaşam haklarına tecavüz ederek,onlara işkence edip işlerin ters gittiği durumlarda hayvanların ölümüyle sonuçlandığı vakalar bu markaların politikalarının sonucudur.Sır gibi saklasalarda ar-ge çalışmaları yürütülürken laboratuvarlarda neler döndüğü ile ilgili görüntüler ve bilgiler ile itham edildiklerinde savunmaları oldukça basit.Bizim saçlarımız döküleceğine ya da cildimiz alerjik reaksiyon vereceğine hayvanların bu yolda feda edilmesinden başka yapacak bir şeylerinin olmaması.Aslında bunu hiç mi hiç istemediklerini ama başka çarelerinin olmadığını da eklemeleri tüketicilerin zihninde markaya duyulan sempatinin korunmasını sağlamaktan başka bir şey değildir.

  • Beyaz Marka,Gri Marka ve Siyah Marka

    Beyaz bölgede olan markalardan başlayacak olursam.Kendileri hiçbir şekilde hayvanlar üzerinde test yapmıyor,hammaddelerini satın aldığı üreticilerden de hayvanlar üzerinde deney yapılmadığına dair bir belge istiyor,kendisinin finansal,ortaklık olarak hayvan deneyleri yapan hiçbir firmayla ya da markayla hiçbir ilgisinin olmamasının yanı sıra Çin gibi pazarlarında yer alabilmek için hayvan deneyleri yapmaya zorlayan ülkelerde hiçbir şekilde satış yapmıyor.Gri bölgedeki markalar ise eskiden beyaz bölgede yer alan ama bir noktadan sonra hayvan deneyleri yapan veya buna karşı olmayan firmalar ya da markalar tarafından satın alınıp o kuruluşların alt markası olarak hayvan deneylerine bir şekilde bulaşması ile bulanıklaşıyorlar.Ya da maalesef Çin pazarına girebilmek için marka değerlerinden vazgeçiyorlar.Hayvanseverler arasında "kara liste" diye de tabir edilen siyah bölgedeki markalar da kuruluşlarından itibaren hayvan deneyleri yapan markalar.

  • Çin'in Dayatması

    Beyaz,gri ve siyah markalar ile kafanızı iyice bir karıştırdıktan sonra Çin hükümetinin hayvan deneyleriyle ilgili yasasından bahsetmek istiyorum.Köpek etlerinin bizim kasaplarda dana etlerinin sallandırılması gibi asıldığı,yavru ahtapotların canlı canlı yendiği ve kabuklu deniz canlılarının (yengeç,ıstakoz,...) öldürülmeden kaynar suya atılıp haşlandığı ve bunların normal karşılandığı bir ülkeden ılımlı bir yaklaşım beklemek hayalcilik olurdu zaten.Gri ve siyah markalar Çin pazarına girebilmek için Çin hükümetinin hazırladığı bir anlaşma metnini imzalayarak belli bir miktar para ödemekle birlikte ödenen parayla hayvanlar üzerinde deney yapılmasını kabul etmektedirler.Şunu belirtmek gerekir ki neredeyse tüm gri ve siyah markalar tutup da fabrikalarında bu deneyler için labaratuvar açıp burada uzman kişileri çalıştırıp da bir kaç kat aşağıda ürünler paketlenirken yukarıda hayvanlara deney yapmıyorlar zaten.Bunun için özel labaratuvarlarla iş birliği kurarak bu süreci gerçekleştiriyorlar.Çin'de ödedikleri para ve kabul ettikleri koşullar çerçevesinde Çin hükümeti o markaların adına bahsettiğim bu tarz labaratuvarlarda hayvanlar üzerinde deney yapıyor.Çin'in nüfusunu düşündüğümüzde birçok marka bu pazara girebilmek için beyazdan griye ve hatta siyaha dönebiliyor.

  • Beyaz mı,Gri mi,Siyah mı? Nasıl bileceğiz ?

    En önemli noktalardan birine geldik.Duyarlı bir tüketici olarak hayvan deneyleri yapmayan markaları satın almaya ya da en azından alışveriş yaparken bu konuya hassasiyet göstermeye karar verdiniz diyelim ki.Ürünün üzerinde minik tavşanı aramak da bir seçenek.Yalnız test yapmadığı halde ürün ambalajlarında tavşan sembolü olmayan ya da ülkeden ülkeye değişen ambalajlar,dış ambalajanın olmayışı gibi sorunlardan kaynaklı olarak bir markaya "test yapan" damgası vurulabiliyor.Bunun için marka listelerinin yer aldığı bu konuda otorite olarak alabileceğimiz bir çok güvenilir web sitesi olsa da ben peta.org 'u baş otorite olarak görüyorum ve genelde markaların durumlarını oradan sorgulatıyorum.Peta(People for the Ethical Treatment of Animals)'ya daha çok güvenmemin sebebi ise hayvan deneyleri yapmayan markların Peta'nın temiz listelerine girebilmesi için Peta'ya belgeleriyle başvurup cruelty-free bir marka olduğunu kanıtlamak zorunda olması.Şunu da belirtmek gerekir ki,cruelty-free olmasına rağmen Peta'ya başvurmayan bir sürü marka mevcut.Üç farklı bölgede yer alan marka çeşitliliğinden söz etmiş olsam da maalesef bu tarz siteler genelde markaları siyah ve beyaz olarak ikiye ayırıyorlar ve griler, siyahlara veya beyazlara dağılabiliyor.Burada ise devreye sizin tecrübeleriniz ve araştırma azminiz giriyor.Zaten cruelty-free olan belirli markaları almaya alıştıktan sonra hangi markanın test yapıp hangi markanın yapmadığını öğreniyorsunuz.Elbette bu durumun bir riski de mevcut.Marka politikaları değişebiliyor.Bu nedenle peta.org'u düzenli bir şekilde takip edemeseniz bile mail listesine dahil olup güncel gelişmeleri e-postalarınızdan kontrol edebilirsiniz.

  • Dünya'da Durum Ne ?

    Gelişen bilgi teknolojileri ve sosyal mecralar sayesinde birçok bireyin sesini daha rahat ve çok geniş kitlelere duyurabildiği günümüz dünyasında,insanların farkındalığının artmasının yanı sıra farkındalık yaratmak için de Web'de uçsuz bucaksız bir alanın olması büyük bir avantaj.Bloglardan tutun da web sayfalarına,haber sitelerinden tutun da Instagram,Twitter,Facebook gibi sosyal paylaşım platformlarına,Youtube'dan tutun da oy toplanan kampanya sitelerine kadar bir çok yerde suya atılan taş etkisi yaratmak mümkün.1993'den 2013'e kadar AB'de üst sıralarda yer alarak tartışılan bu konu 10 yıl süren görüşmeler sonucu çözüme ulaştı.Ve alınan karar doğrultusunda İngiltere dahil Avrupa ülkelerinde "cruelty-free" markalar dışındaki tüm markaların satışı yasaklanmıştır.

  • Son Söz

    Bu yazıda sadece kozmetik açısından hayvan deneylerini ele almaya çalıştım.Yanlış bilinen gerçeklerden birini eklemek istiyorum son olarak:Hayvan deneylerinden kast edilen,tavşanların tüylerinin şampuanlarla yıkanıp kirpiklerine rimel sürülüp dişlerinin diş macunu ile fırçalanması,saçmalığı siyah markaların ve bilip de bilmezlikten gelen tüketicilerin uydurduğu efsaneden başka bir şey değildir.Hayvan deneyleri,hayvanaların yaşam haklarını elinden alarak saatlerce,günlerce,haftalarca ve yüksek ihtimalle de ölene kadar aşamalı bir şekilde yukarıda bahsettiğim ürünlerin çeşitli organlarına hayvanlar bağlanarak uygulanıp,bu ürünlerin tüm yan etkilerine maruz bırakılma işkencesinden başka bir şey değildir.Çok daha uygun ve gerçekçi sonuçların alınabildiği,cruelty-free markaların ürünlerini verimli bir şekilde test ederek yararlandığı alternatif testler dururken hayvan deneylerine devam edilmesi mantıksızlığın somutlaştırılmış halidir."Beauty without bunnies !"

Deneylere Dair...

Kaynakça

Metin içerisindeki bilgiler için bakınız Youtube,Hayvan Deneyleri 1

Metin içerisindeki bilgiler için bakınız Youtube,Hayvan Deneyleri 2

Alternatif marka listeleri için bakınız leapingbunny.org

Resimler için bakınız Cruelty-free Q&A

Resim için bakınız Flickr,"cruelty-free"

Resim için bakınız Flickr,"animal testing"

Resim için bakınız Flickr,"animal tests"

Resim için bakınız Flickr,"animal tests"

Resim için bakınız Flickr,"cosmetics tests"

Video için bakınız Youtube,Hayvan Deneyi Gerçeği"

Creative Commons Lisansı
Elçin Keleş isimli yazarın Şampuanım Bir Tavşana İşkence Edip Sonra Da Onu Öldürdü !!! başlıklı eseri bu Creative Commons Atıf-Gayriticari 4.0 Uluslararası Lisansı ile lisanslanmıştır.
http://yunus.hacettepe.edu.tr/~elcin.keles12/BBY262/web01/ bağlantısındaki esere dayalı olarak.

::: Beauty Without Bunnies :::